Borçlunun TBK m.116 kapsamında sorumlu tutulabilmesi için dört şart aranır: (i) borçlu ile alacaklı arasında geçerli bir borç ilişkisinin bulunması, (ii) borçlunun edimini ifa için bir yardımcı kişiyi kullanması, (iii) yardımcı kişinin görevini yerine getirirken alacaklıya zarar vermesi, (iv) bu zararın doğrudan görev alanı içinde gerçekleşmesi.

TBK m.116 sözleşmesel sorumluluk hükmüdür. Yardımcı kişinin borçlu ile arasında iş sözleşmesi bulunmasına gerek yoktur; alt yüklenici, bağımsız çalışan, aile üyesi veya tek seferlik yardımcı dahi 'yardımcı kişi' kavramına girebilir. Belirleyici unsur, kişinin borçlunun edimini fiilen ifa etme sürecinde rol almış olmasıdır.

TBK m.116 kapsamında borçlunun sorumluluğu kusursuzdur. Borçlu, yardımcı kişiyi seçmede, denetlemede veya talimat vermede özen göstermiş olsa bile sorumluluktan kurtulamaz. Bu yönüyle TBK m.66'da düzenlenen 'adam çalıştıran sorumluluğundan' (kurtuluş kanıtı tanınan kusur sorumluluğu) keskin biçimde ayrılır.

Borçlu yalnızca, kendisinin bizzat ifa etseydi bile zararın yine de doğacağını ispat ederek sorumluluktan kurtulabilir. Bu ispat son derece zordur ve uygulamada nadiren başarılı olur. İspat yükü borçluya aittir.

TBK m.66'daki adam çalıştıran sorumluluğu haksız fiil sorumluluğudur ve aralarında sözleşme ilişkisi bulunmayan kişiler arasında uygulanır. Adam çalıştıran, gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek (kurtuluş beyyinesi) sorumluluktan kurtulabilir.

TBK m.116 ise sözleşmesel sorumluluk doğurur ve borç ilişkisinin tarafları arasında uygulanır; borçluya kurtuluş beyyinesi tanınmaz. Aynı olayda her iki sorumluluk türü teknik olarak yarışabilir; alacaklı için TBK m.116'ya dayanmak çoğunlukla daha avantajlıdır.

TBK m.116/2'ye göre yardımcı kişilerin fiillerinden doğacak sorumluluk, önceden yapılacak bir anlaşmayla tamamen veya kısmen kaldırılabilir. Ancak alacaklının, borçluya bağımlı olduğu (örneğin işveren-işçi ilişkisi) veya sorumluluğun kanunen verilmiş özel izinle yürütülen bir mesleğin icrasından doğduğu hallerde, hafif kusur için bile sorumsuzluk anlaşması kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.116/3).

Bu son sınırlama bankacılık, sigortacılık, hekimlik, avukatlık, mühendislik gibi meslek faaliyetlerinde önem taşır. Bu mesleklerin yürütücüleri, yardımcı kişilerin fiilinden doğan sorumluluklarını sözleşmeyle ortadan kaldıramaz; bu yöndeki şartlar yazılmamış sayılır.

Sözleşme uyuşmazlıklarında yalnızca imzalı metin değil, teklif yazışmaları, revizyon geçmişi, fatura, teslim tutanağı, ödeme kaydı, ihtarname ve tarafların sonraki davranışları da değerlendirilir. Sözleşmenin kurulması, ifası ve sona ermesi çoğu zaman bu yan belgelerle anlam kazanır.

Şekil şartı, temsil yetkisi, ceza koşulu, sorumsuzluk kaydı, genel işlem koşulu ve tüketici hükümleri sözleşmenin geçerliliğini veya uygulanabilirliğini etkileyebilir. Özellikle standart metinlerde karşı tarafa bilgi verilmesi, açık kabul alınması ve ağır hükümlerin ayrıca görünür kılınması gerekir.

Uyuşmazlık çıkmadan önce edimlerin kapsamı, teslim tarihi, ayıp bildirimi, temerrüt ihtarı, faiz ve yetkili mahkeme kayıtlarının açık yazılması önemlidir. Belirsiz hükümler, sonradan yorum uyuşmazlığına ve ispat güçlüğüne yol açabilir.