Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · 2709 sayılı Kanun
T.C. Anayasası Madde 125 — Yargı yolu
İdari eylem ve işlemler yargısal denetime tabidir; denetimin sınırı, yürütmenin durdurulması ve zarar sorumluluğu belirlenir.
T.C. Anayasası Madde 125 açıklaması
İdarenin eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. Kamu hizmeti imtiyazlarında tahkim kararlaştırılabilir; uluslararası tahkim yabancılık unsuru gerektirir. YAŞ'ın terfi ve kadrosuzluktan emeklilik dışındaki ilişik kesme kararları yargıya açıktır; dava süresi yazılı bildirimden başlar.
Denetim hukuka uygunlukla sınırlıdır; yerindelik denetimi yapılamaz, idari işlem yerine geçen veya takdir yetkisini kaldıran karar verilemez. Yürütmeyi durdurma, açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zararın birlikte bulunması ve gerekçe gösterilmesi koşuluna bağlıdır.
Kanun olağanüstü hâl, seferberlik, savaş ve belirtilen güvenlik, kamu düzeni veya sağlık sebepleriyle yürütmeyi durdurmayı sınırlayabilir. İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.
T.C. Anayasası Madde 125 resmî metni
Yargı yolu
Madde 125 – İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. (Ek hüküm: 13/8/1999-4446/2 md.) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların milli veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. Milletlerarası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir. (…) (Ek cümle: 7/5/2010-5982/11 md.) (…) Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır. İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar. (Değişik birinci cümle: 7/5/2010-5982/11 md.) Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez. İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir. Kanun, olağanüstü hallerde, (…) seferberlik ve savaş halinde ayrıca milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir. İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.