Kentkuran Hukuk
KENTKURAN
HUKUK
Kategori VBoşanma

Boşanma Hukuku

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, mal rejimi tasfiyesi, nafaka, velayet ve tazminat uyuşmazlıklarına ilişkin makaleler bu bölümde yer alacaktır. Türk Medeni Kanunu'nun aile hukukuna ilişkin hükümleri esas alınmaktadır.

10 makaleKanun maddesi referanslıTüm Kategoriler
Son EklenenAnlaşmalı Boşanma: Şartlar, Süreç ve Protokolün Hazırlanması25 Nisan 2026
25 Nisan 2026

Anlaşmalı Boşanma: Şartlar, Süreç ve Protokolün Hazırlanması

TMK m.166/3 kapsamında hızlı ve uzlaşıya dayalı boşanma yolu

Anlaşmalı boşanma şartları nelerdir, süreç nasıl işler? Protokol nasıl hazırlanır, hâkim hangi durumda boşanmaya hükmeder? Pratik rehber.

Anlaşmalı boşanma, evlilik birliği en az bir yıl sürmüş eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde anlaşmaları halinde başvurabilecekleri bir boşanma yoludur. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen bu yol, çekişmeli boşanmaya kıyasla daha kısa ve daha sınırlı uyuşmazlık içeren bir süreç sağlayabilir.

Yasal Şartlar

TMK m.166/3 üç temel şart arar: (i) evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, (ii) eşlerin birlikte mahkemeye başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi, (iii) hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi. Bu şartlardan biri eksikse anlaşmalı boşanmaya hükmedilemez; dava çekişmeli olarak görülmek üzere usul değiştirilir.

Hâkim, tarafların hazırladığı protokolü uygun bulmazsa değişiklik yapabilir. Tarafların bu değişikliğe rıza göstermemeleri halinde anlaşma bozulur ve dava çekişmeliye döner.

Protokolün İçeriği

Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka (yoksulluk ve iştirak nafakası), maddi ve manevi tazminat, mal rejiminin tasfiyesi, ortak çocukların velayeti ve velayet kendisine bırakılmayan tarafın kişisel ilişki günleri açıkça düzenlenmelidir. Eksik bırakılan kalem, sonradan yeniden dava konusu olabilir.

Çocukların velayetine ilişkin düzenlemeler, hâkimin denetimine en açık alandır. TMK m.182 uyarınca hâkim, çocuğun üstün yararına aykırı bulduğu velayet veya kişisel ilişki düzenlemesini onaylamak zorunda değildir.

Protokolde ödeme tarihleri, banka hesabı, kişisel ilişki saatleri, okul tatilleri ve ortak giderlerin nasıl paylaşılacağı gibi uygulanabilir ayrıntılar açık yazılmalıdır.

Dava Süreci ve Kesinleşme

Dava Aile Mahkemesi'nde açılır; Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi Aile Mahkemesi sıfatıyla görev yapar (4787 sayılı Kanun m.4). Tek celsede karar verilebilir; ancak duruşma günü, mahkeme iş yükü ve protokolde eksiklik bulunup bulunmaması süreyi etkiler.

Karar, tebliğden sonra iki haftalık istinaf süresinin geçmesiyle veya tarafların istinaf hakkından açıkça feragatiyle kesinleşir. Kesinleşmeden nüfus kütüğüne işlenmez.

Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar

Aile hukuku dosyalarında hukuki değerlendirme, tarafların kusur durumu, çocukların üstün yararı, ekonomik koşullar ve delillerin hukuka uygunluğu birlikte gözetilerek yapılır. Mesaj kayıtları, tanık beyanları, banka hareketleri, sağlık raporları ve kolluk başvuruları ancak usulüne uygun biçimde sunulduğunda etkili olur.

Boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimi talepleri birbirinden bağımsız sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde hangi talebin hangi vakıaya ve hangi delile dayandığı açık biçimde kurulmalıdır.

Çocuklara ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme, tarafların beyanından çok çocuğun fiziksel, duygusal, eğitimsel ve sosyal ihtiyaçlarını esas alır. Sosyal inceleme raporları, okul düzeni, sağlık durumu ve ebeveynlerin iletişim biçimi kararın değerlendirilmesinde önemli rol oynar.

İlgili Kanun Maddeleri

  • TMK m.166/3Anlaşmalı boşanma
    + Tam metni göster
    Madde 166- Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
    Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.
    Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.
    (Değişik dördüncü fıkra:14/11/2024-7532/13 md.) Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • TMK m.182Velayetin düzenlenmesinde çocuğun yararı
    + Tam metni göster
    Madde 182 - Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler.
    (Ek ikinci fıkra:24/11/2021-7343/37 md.) Mahkeme, kararında kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder.
    Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.
    Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. 

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • TMK m.184Boşanmada yargılama usulü
    + Tam metni göster
    Madde 184- Boşanmada yargılama, aşağıdaki kurallar saklı kalmak üzere Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa tâbidir:
    1. Hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe, bunları ispatlanmış sayamaz. 
    2. Hâkim, bu olgular hakkında gerek re'sen, gerek istem üzerine taraflara yemin öneremez. 
    3. Tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hâkimi bağlamaz.
    4. Hâkim, kanıtları serbestçe takdir eder.
    5. Boşanma veya ayrılığın fer'î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. 
    6. Hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir.

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • 4787 sayılı Kanun m.4Aile Mahkemesi'nin görevi
    + Tam metni göster
    Madde 4- Aile mahkemeleri, aşağıdaki dava ve işleri görürler:
    1. 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı ile 3.12.2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan dava ve işler,
    2. 20.5.1982 tarihli ve 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi,
    3. Kanunlarla verilen diğer görevler.

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • HMK m.119Dava dilekçesinin içeriği
    + Tam metni göster
    MADDE 119- (1) Dava dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur:
    a) Mahkemenin adı.
    b) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.
    c) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
    ç) Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
    d) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri.
    e) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
    f) İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
    g) Dayanılan hukuki sebepler.
    ğ) Açık bir şekilde talep sonucu.
    h) Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.
    (2) Birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • HMK m.341İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar
    + Tam metni göster
    MADDE 341- (1) (Değişik:22/7/2020-7251/34 md.) İlk derece mahkemelerinin aşağıdaki kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir:
    a) Nihai kararlar.
    b) İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları, karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları, karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine verilen kararlar.
    (2) Miktar veya değeri üç bin Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/41 md.) Ancak manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı, miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir.
    (3) Alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda üç bin Türk Liralık kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir.
    (4) Alacağın tamamının dava edilmiş olması durumunda, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü üç bin Türk Lirasını geçmeyen taraf, istinaf yoluna başvuramaz.
    (5) İlk derece mahkemelerinin diğer kanunlarda temyiz edilebileceği veya haklarında Yargıtaya başvurulabileceği belirtilmiş olup da bölge adliye mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işlere ilişkin nihai kararlarına karşı, bölge adliye mahkemelerine başvurulabilir.

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

Madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Güncel ve resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.

Sonuç

Anlaşmalı boşanmada protokolün açık ve uygulanabilir hazırlanması, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır. Nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki ve mal rejimi hükümlerinin ayrı ayrı yazılması gerekir.

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut bir mesele için profesyonel destek almak isterseniz danışmanlık talep edebilirsiniz.

Danışmanlık Talebi