Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · 2709 sayılı Kanun
T.C. Anayasası Madde 33 — Dernek kurma hürriyeti
Dernek kurma ve üyelik özgürlüğü ön izne bağlı değildir; sınırlama ve faaliyeti durdurma özel güvencelere tabidir.
T.C. Anayasası Madde 33 açıklaması
Herkes izin almadan dernek kurabilir, üye olabilir veya üyelikten çıkabilir; üyeliğe veya üyeliği sürdürmeye zorlanamaz. Sınırlamalar yalnız maddede sayılan millî güvenlik, kamu düzeni, suçun önlenmesi, genel sağlık-ahlak ve başkalarının özgürlükleri sebepleriyle kanunla yapılabilir.
Kapatma veya faaliyetten alıkoyma kanuni hâllerde hâkim kararı gerektirir. Maddede belirtilen acil durumlarda kanunen yetkili merci faaliyetten men edebilir; karar 24 saat içinde hâkime sunulur ve hâkim 48 saat içinde karar vermezse idari karar kendiliğinden kalkar.
Silahlı Kuvvetler, kolluk ve görevin gerektirdiği ölçüde memurlar için kanunla sınırlama getirilebilir. Hükümler vakıflar hakkında da uygulanır.
T.C. Anayasası Madde 33 resmî metni
Dernek kurma hürriyeti
Madde 33 – (Değişik: 3/10/2001-4709/12 md.) Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir. Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir. Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir. Dernekler, kanunun öngördüğü hallerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir. Ancak, millî güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, kanunla bir merci, derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin kararı, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, bu idarî karar kendiliğinden yürürlükten kalkar. Birinci fıkra hükmü, Silahlı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin gerektirdiği ölçüde Devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir. Bu madde hükümleri vakıflarla ilgili olarak da uygulanır.