Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · 2709 sayılı Kanun
T.C. Anayasası Madde 42 — Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi
Eğitim hakkı korunur; öğretimin temel ilkeleri, zorunlu ilköğretim ve dil düzeni belirlenir.
T.C. Anayasası Madde 42 açıklaması
Kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz; kapsam kanunla düzenlenir. Öğretim Atatürk ilkeleri ve inkılapları ile çağdaş bilim-eğitim esaslarına göre Devletin gözetiminde yürütülür; eğitim özgürlüğü Anayasaya sadakat borcunu kaldırmaz.
İlköğretim bütün vatandaşlar için zorunlu ve devlet okullarında parasızdır. Özel okulların esasları kanunla düzenlenir. Devlet maddi imkânı olmayan başarılı öğrencilere yardım eder ve özel eğitime ihtiyaç duyanlar için tedbir alır; kurumlarda eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme faaliyetleri yürütülür ve bunlar engellenemez.
Türk vatandaşlarına Türkçe dışında dilin ana dil olarak okutulup öğretilmesi yasaktır. Yabancı dil öğretimi ve yabancı dille eğitim kurumlarının esasları kanuna bırakılmış, uluslararası andlaşmalar saklı tutulmuştur.
T.C. Anayasası Madde 42 resmî metni
Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi
Madde 42 – Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir. Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz. Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz. İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır. Özel ilk ve orta dereceli okulların bağlı olduğu esaslar, Devlet okulları ile erişilmek istenen seviyeye uygun olarak, kanunla düzenlenir. (Ek fıkra: 9/2/2008-5735/2 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/6/2008 tarihli ve E.: 2008/16, K.: 2008/116 sayılı Kararı ile. ) Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır. Eğitim ve öğretim kurumlarında sadece eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme ile ilgili faaliyetler yürütülür. Bu faaliyetler her ne suretle olursa olsun engellenemez. Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. Eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar kanunla düzenlenir. Milletlerarası andlaşma hükümleri saklıdır.