Hukuk Muhakemeleri Kanunu · 6100 sayılı Kanun
HMK Madde 222 — Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması
Ticari defterlerin sahibi lehine delil olması, usulüne uygun tutulma ve karşı kayıtlarla ilgili özel koşullara bağlıdır.
HMK Madde 222 açıklaması
Ticari davada mahkeme defterlerin sunulmasına kendiliğinden veya istem üzerine karar verebilir. Defterlerin eksiksiz tutulması, gerekli açılış ve kapanış onayları ve kayıtların birbirini doğrulaması aranır. Bu nitelikleri taşımayan kayıtların sahibi aleyhine delil olması mümkündür.
Sahibi lehine kullanımda karşı tarafın defterleri ve kesin deliller de değerlendirilir. Karşı tarafın usulüne uygun defterlerinde ilgili hususta hiç kayıt bulunmaması hâlinde ilk taraf kendi defterini lehine kullanamaz. Leh ve aleyhte kayıtlar ayrılamaz; defterlerin ibraz edilmemesi bakımından maddede ayrıca sonuçlar düzenlenmiştir.
HMK Madde 222 resmî metni
Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması
MADDE 222 - (1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. (4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.