Türk Medenî Kanunu · 4721 sayılı Kanun
TMK Madde 1 — Hukukun uygulanması ve kaynakları
Hâkimin bir uyuşmazlığı hangi sırayla hangi kaynaklara göre çözeceğini belirler.
TMK Madde 1 açıklaması
Madde, hukukun uygulanmasında bir sıra kurar. Önce kanun gelir: kanun yalnız sözüyle değil, özüyle de değindiği konularda uygulanır. Yani hükmün lafzı kadar amacı da bağlayıcıdır; bir olay maddenin kelimelerine birebir uymasa da düzenlemenin amacı kapsıyorsa hüküm uygulanır.
Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa hâkim örf ve âdet hukukuna başvurur. O da yoksa boşluğu kendisi doldurur: kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacaksa ona göre karar verir. Bu, hâkime keyfî bir serbestlik değil, kanun koyucu gibi düşünme yükümlülüğü getirir.
Son fıkra, hâkimin bu süreçte bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanacağını söyler. Doktrin ve içtihat burada bağlayıcı kaynak değil, yardımcı kaynaktır — hâkimi bağlamaz, ona yol gösterir.
TMK Madde 1 resmî metni
Hukukun uygulanması ve kaynakları
Madde 1 - Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır. Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hâkim, örf ve âdet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir. Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır.