Türk Medenî Kanunu · 4721 sayılı Kanun
TMK Madde 696 — a. Paydaşın çıkarılması
Yükümlülüklerini ağır biçimde çiğneyerek paylı mülkiyet ilişkisini çekilmez hâle getiren paydaş, mahkeme kararıyla paydaşlıktan çıkarılabilir.
TMK Madde 696 açıklaması
Çıkarma ağır bir yaptırımdır ve iki koşulu birlikte gerektirir: yükümlülüklerin ağır biçimde çiğnenmesi ve bu yüzden ilişkinin devamının diğer paydaşlar için çekilmez hâle gelmesi. Paydaş, malın kullanılmasını bıraktığı ya da fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin davranışlarından da sorumludur.
Davanın açılması, aksi kararlaştırılmamışsa pay ve paydaş çoğunluğuyla karar verilmesine bağlıdır. Hâkim istemi haklı görürse, çıkarılacak paydaşın payını karşılayacak kısmı maldan ayırmaya olanak varsa bu ayırmayı yapar ve ayrılan parçayı çıkarılana özgüler.
Aynen ayırma mümkün değilse, payı dava tarihindeki değeriyle devralmak isteyen paydaşlar bu istemlerini çıkarma istemiyle birlikte ileri sürmek zorundadır; hâkim hüküm vermeden önce pay değerinin ödenmesine veya tevdiine karar verir ve davanın kabulünde payın istemde bulunan adına tesciline hükmeder. İsteyen paydaş da yoksa hâkim devir için süre verir, süre içinde devredilmezse payın açık artırmayla satışına karar verir.
TMK Madde 696 resmî metni
a. Paydaşın çıkarılması
Madde 696- Kendi tutum ve davranışlarıyla veya malın kullanılmasını bıraktığı ya da fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin tutum ve davranışlarıyla diğer paydaşların tamamına veya bir kısmına karşı olan yükümlülüklerini ağır biçimde çiğneyen paydaş, bu yüzden onlar için paylı mülkiyet ilişkisinin devamını çekilmez hâle getirmişse, mahkeme kararıyla paydaşlıktan çıkarılabilir. Davanın açılması, aksi kararlaştırılmış olmadıkça, pay ve paydaş çoğunluğuyla karar verilmesine bağlıdır. Hâkim, çıkarma istemini haklı gördüğü takdirde, çıkarılacak paydaşın payını karşılayacak kısmı maldan ayırmaya olanak varsa, bu ayırmayı yaparak ayrılan parçanın paylı mülkiyetten çıkarılana özgülenmesine karar verir. Aynen ayrılmasına olanak bulunmayan maldaki payın dava tarihindeki değeriyle kendilerine devrini isteyen paydaş veya paydaşlar bu istemlerini paydaşlıktan çıkarma istemi ile birlikte ileri sürmek zorundadırlar. Hâkim, hüküm vermeden önce re'sen belirleyeceği uygun bir süre içinde pay değerinin ödenmesine veya tevdiine karar verir. Davanın kabulü hâlinde payın istemde bulunan adına tesciline hükmolunur. Payı karşılayacak kısım maldan aynen ayrılamaz ve bu payı isteyen paydaş da bulunmazsa hâkim, davalıya payını devretmesi için bir süre belirler ve bu süre içinde devredilmeyen payın açık artırmayla satışına karar verir. Satış kararı, cebrî icra yoluyla paraya çevirmeye ilişkin hükümler uyarınca yerine getirilir.