Türk Ticaret Kanunu · 6102 sayılı Kanun
TTK Madde 195 — Hâkim ve bağlı şirket
Şirketler topluluğu, doğrudan veya dolaylı hâkimiyet ilişkisiyle belirlenir.
TTK Madde 195 açıklaması
Oy çoğunluğu, yönetimde karar çoğunluğunu seçme yetkisi, oy anlaşması veya başka denetim yolları hâkimiyet sağlayabilir. Pay çoğunluğu veya yönetimi belirleyecek pay miktarı ayrıca hâkimiyet karinesi oluşturur; bağlı şirket üzerinden kurulan denetim dolaylı hâkimiyettir.
Hâkim şirket ve bağlıları topluluğu oluşturur; şirketlerden en az birinin merkezi Türkiye'deyse ilgili hükümler uygulanır. Hâkim konumda şirket yerine teşebbüs bulunması da kapsamı kaldırmaz ve hâkim teşebbüs tacir sayılır.
Yönetim kurulu ifadesinin limited, şahıs şirketi, diğer tüzel kişi ve gerçek kişi bakımından hangi yöneticiye karşılık geldiği de maddede açıklanır.
TTK Madde 195 resmî metni
Hâkim ve bağlı şirket
MADDE 195- (1) a) Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketinin, doğrudan veya dolaylı olarak; 1. Oy haklarının çoğunluğuna sahipse veya 2. Şirket sözleşmesi uyarınca, yönetim organında karar alabilecek çoğunluğu oluşturan sayıda üyenin seçimini sağlayabilmek hakkını haizse veya 3. Kendi oy hakları yanında, bir sözleşmeye dayanarak, tek başına veya diğer pay sahipleri ya da ortaklarla birlikte, oy haklarının çoğunluğunu oluşturuyorsa, b) Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketini, bir sözleşme gereğince veya başka bir yolla hâkimiyeti altında tutabiliyorsa, birinci şirket hâkim, diğeri bağlı şirkettir. Bu şirketlerden en az birinin merkezi Türkiye’de ise, bu Kanundaki şirketler topluluğuna ilişkin hükümler uygulanır. (2) Birinci fıkrada öngörülen hâller dışında, bir ticaret şirketinin başka bir ticaret şirketinin paylarının çoğunluğuna veya onu yönetebilecek kararları alabilecek miktarda paylarına sahip bulunması, birinci şirketin hâkimiyetinin varlığına karinedir. (3) Bir hâkim şirketin, bir veya birkaç bağlı şirket aracılığıyla bir diğer şirkete hâkim olması, dolaylı hâkimiyettir. (4) Hâkim şirkete doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunan şirketler, onunla birlikte şirketler topluluğunu oluşturur. Hâkim şirketler ana, bağlı şirketler yavru şirket konumundadır. (5) Şirketler topluluğunun hâkiminin, merkezi veya yerleşim yeri yurt içinde veya dışında bulunan, bir teşebbüs olması hâlinde de, 195 ilâ 209 uncu maddeler ile bu Kanundaki şirketler topluluğuna ilişkin hükümler uygulanır. Hâkim teşebbüs tacir sayılır. Konsolide tablolar hakkındaki hükümler saklıdır. (6) Şirketler topluluğuna ilişkin hükümlerin uygulanmasında “yönetim kurulu” terimi limited şirketlerde müdürleri, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile şahıs şirketlerinde yöneticileri, diğer tüzel kişilerde yönetim organını ve gerçek kişilerde gerçek kişinin kendisini ifade eder.