Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · 2709 sayılı Kanun
T.C. Anayasası Madde 119 — (…)
Olağanüstü hâlin sebepleri, süresi, Meclis onayı ve olağanüstü hâl kararnamelerinin denetimi düzenlenir.
T.C. Anayasası Madde 119 açıklaması
Cumhurbaşkanı savaş ve seferberlik, belirtilen kalkışma ve yaygın şiddet durumları, doğal afet, tehlikeli salgın veya ağır ekonomik bunalım gibi sayılan sebeplerle ülkenin tamamında veya bölgesinde en çok altı ay olağanüstü hâl ilan edebilir. Karar aynı gün yayımlanır ve Meclis onayına sunulur; tatildeki Meclis derhâl çağrılır.
Meclis süreyi değiştirebilir veya hâli kaldırabilir. Cumhurbaşkanının talebiyle uzatma her defasında en çok dört aydır; savaşta bu sınır aranmaz. Yükümlülükler ve hakların sınırlanması ya da durdurulması m.15 ilkeleri doğrultusunda kanunla düzenlenir.
Gerekli konularda m.104'te belirtilen özel sınırlama dışında olağanüstü hâl kararnamesi çıkarılabilir; yayımlandığı gün Meclise sunulur. Savaş veya mücbir sebeple Meclisin toplanamaması dışında üç ayda görüşülüp karara bağlanmazsa kararname kendiliğinden kalkar.
T.C. Anayasası Madde 119 resmî metni
(…)
Madde 119 – (Değişik: 21/1/2017-6771/12 md.) Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir. Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün Resmî Gazetede yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise derhal toplantıya çağırılır; Meclis gerekli gördüğü takdirde olağanüstü halin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir. Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz. Olağanüstü hallerde vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri ile 15 inci maddedeki ilkeler doğrultusunda temel hak ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı veya geçici olarak durdurulacağı, hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği kanunla düzenlenir. Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, 104 üncü maddenin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen sınırlamalara tabi olmaksızın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Kanun hükmündeki bu kararnameler Resmî Gazetede yayımlanır, aynı gün Meclis onayına sunulur. Savaş ve mücbir sebeplerle Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hâli hariç olmak üzere; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlükten kalkar.