Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · 2709 sayılı Kanun
T.C. Anayasası Madde 135 — Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
Meslek kuruluşları kanunla kurulan ve üyelerince seçilen kamu tüzelkişileridir; amaç dışı faaliyet ve denetim koşulları belirlenir.
T.C. Anayasası Madde 135 açıklaması
Kuruluşlar mesleki ihtiyaç, disiplin, ahlak ve güveni korumak için kurulur; organları üyelerce yargı gözetiminde gizli oyla seçilir. Belirtilen kamu görevlerinde çalışanlarda zorunlu üyelik aranmaz; partiler organ seçiminde aday gösteremez.
Amaç dışı faaliyet yasaktır; idari-mali denetim kanunla düzenlenir. Sorumlu organın görevine, yetkili merci veya savcının istemi üzerine mahkeme son verir ve yeniden seçim yapılır.
Belirtilen güvenlik, kamu düzeni ve suçla mücadele sebepleriyle gecikmede sakınca varsa kanunen yetkili merci faaliyeti men edebilir. Karar 24 saatte hâkime sunulur; hâkim 48 saatte karar vermezse idari karar kendiliğinden kalkar.
T.C. Anayasası Madde 135 resmî metni
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
Madde 135 – Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmaz. (Değişik fıkra: 23/7/1995-4121/13 md.) Bu meslek kuruluşları, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar. (Değişik fıkra: 23/7/1995-4121/13 md.) Bu meslek kuruluşları ve üst kuruluşları organlarının seçimlerinde siyasi partiler aday gösteremezler. (Değişik fıkra: 23/7/1995-4121/13 md.) Bu meslek kuruluşları üzerinde Devletin idari ve mali denetimine ilişkin kurallar kanunla düzenlenir. (Değişik fıkra: 23/7/1995-4121/13 md.) Amaçları dışında faaliyet gösteren meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine, kanunun belirlediği merciin veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine mahkeme kararıyla son verilir ve yerlerine yenileri seçtirilir. (Değişik fıkra: 23/7/1995-4121/13 md.) Ancak, milli güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, kanunla bir merci, meslek kuruluşlarını veya üst kuruluşlarını faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin kararı, yirmidört saat içerisinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, bu idari karar kendiliğinden yürürlükten kalkar.