Hukuk Muhakemeleri Kanunu · 6100 sayılı Kanun
Madde 31: Hâkimin davayı aydınlatma ödevi
(1) Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir.
Madde açıklaması
Hâkim, uyuşmazlık için zorunlu olan belirsiz veya çelişkili noktaları taraflara açıklattırabilir.
Aydınlatma ödevi maddi veya hukuki açıdan anlaşılmayan konular için soru sorulmasını, açıklama yaptırılmasını ve delil gösterilmesinin istenmesini kapsar. Amaç, tarafların neyi ileri sürdüğünün ve uyuşmazlığın hangi noktada toplandığının anlaşılmasıdır.
Bu yetki, hâkimin taraflardan biri adına yeni iddia üretmesi veya onun savunmasını üstlenmesi değildir. Taraflarca getirilme ve taleple bağlılık ilkeleri korunur. Dosyadaki bir çelişkiyi gidermek ile tarafın hiç dayanmadığı bir olayı davaya kazandırmak arasında ayrım yapılmalıdır.