Mirastan feragat sözleşmesi, miras sözleşmesi türlerinden biridir ve TMK m.545 uyarınca resmî vasiyetname şeklinde yapılmak zorundadır. Yani noterde, sulh hâkiminde veya yetkili memur huzurunda iki tanık huzurunda düzenlenir. Adi yazılı olarak yapılmış feragat sözleşmeleri kesin olarak geçersizdir.

Sözleşmenin tarafları mirasbırakan ile muhtemel mirasçıdır. Mirasbırakanın tasarruf ehliyetine sahip olması; mirasçının ise ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekir.

Feragat, bir karşılık (ivaz) alınarak yapılabileceği gibi karşılıksız da olabilir. Karşılıklı feragatte mirasçıya bir taşınmaz, para veya başka bir değer verilerek miras hakkından vazgeçmesi sağlanır. Karşılıksız feragat ise herhangi bir bedel alınmadan yapılır.

TMK m.528/2 önemli bir kuralı içerir: Bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapılmışsa, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu da mirastan feragat etmiş sayılır. Karşılıksız feragatte ise altsoy etkilenmez; kendi başlarına mirasçı olabilir.

TMK m.530, feragat eden mirasçıya alınan karşılığın, mirasbırakanın diğer saklı paylı mirasçılarının saklı paylarını ihlâl etmesi halinde, tenkis edilebileceğini düzenler. Bu kural, feragat sözleşmesinin diğer mirasçılar aleyhine kullanılmasını engeller.

Tenkis halinde feragat karşılığının hangi ölçüde iade edileceği ve feragatin altsoya etkisi sözleşmenin içeriğine, ivazın kapsamına ve saklı pay hesabına göre belirlenir.

Miras uyuşmazlıklarında ilk adım mirasçılık durumunun, tereke kapsamının ve varsa ölüme bağlı tasarrufların netleştirilmesidir. Nüfus kayıtları, veraset ilamı, tapu kayıtları, banka yazıları, vasiyetname açılış tutanakları ve murisin sağlığındaki devir işlemleri birlikte incelenmelidir.

Tenkis, muris muvazaası, mirasın reddi, vasiyetnamenin iptali ve mirastan feragat gibi konularda süreler ve dava türleri birbirinden farklıdır. Öğrenme tarihi, mirasın açılması, vasiyetnamenin açılması ve ret beyanı gibi tarihlerin doğru saptanması hak kaybını önler.

Aile içi işlemler çoğu zaman yazılı belgeye dayanmadan yürüdüğü için banka dekontları, tapu bedelleri, murisin ekonomik ihtiyacı, tanık anlatımları ve fiili kullanım biçimi özel önem taşır. Delil hazırlığı ne kadar erken yapılırsa uyuşmazlığın hukuki çerçevesi o kadar sağlıklı kurulabilir.