Kentkuran Hukuk
KENTKURAN
HUKUK
Kategori VIMiras

Miras Hukuku

Mirasçılık belgesi, vasiyetname, tenkis ve muris muvazaası davaları ile miras paylaşımı süreçlerine ilişkin makaleler bu bölümde yer alacaktır.

10 makaleKanun maddesi referanslıTüm Kategoriler
Son EklenenMirasçılık Belgesi (Veraset İlamı): Notere veya Sulh Hukuk Mahkemesine Başvuru26 Nisan 2026 · 5 dk
12 Nisan 2026yeni

Tenkis Davası: Saklı Paylı Mirasçıların Hakkının Korunması

TMK m.560-571 kapsamında tasarruf serbestisinin sınırı

Tenkis davası nedir, kimler açabilir, zamanaşımı süresi nedir? Saklı pay oranları ve muris tasarruflarının indirilmesi.

Tenkis davası, murisin sağlığında veya ölüme bağlı tasarrufla saklı paylı mirasçıların paylarına tecavüz edecek şekilde yaptığı kazandırmaların, saklı pay oranında geri döndürülmesini sağlayan miras hukuku davasıdır.

Saklı Paylı Mirasçılar ve Pay Oranları

TMK m.506 saklı paylı mirasçıları sınırlı sayıda sayar: altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş. Saklı pay oranları yasal miras payı üzerinden hesaplanır. Altsoy için yasal miras payının yarısı, ana-baba için yasal miras payının dörtte biri, sağ kalan eş için ise zümre durumuna göre yasal miras payının tamamı veya dörtte üçü saklı paydır.

Kardeşlerin saklı pay hakkı 4721 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce vardı; ancak 2007 yılında yapılan değişiklikle kaldırıldı. Bu nedenle bugün kardeşler saklı paylı mirasçı değildir; tenkis davası açma hakları bulunmaz.

Tenkise Tabi Tasarruflar

TMK m.560, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aştığı ölçüde tasarruflarının tenkis edilebileceğini düzenler. Hem ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetname, miras sözleşmesi) hem de bazı sağlararası kazandırmalar tenkise tabidir.

TMK m.565'e göre miras payına mahsuben yapılan sağlararası kazandırmalar, miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacı taşıyan kazandırmalar, mirasbırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tuttuğu bağışlamalar, ölümden önceki bir yıl içinde adet üzere verilen hediyeler dışındaki bağışlamalar ve saklı pay kurallarını etkisiz kılma kastıyla yapılan kazandırmalar tenkise tabi olabilir.

Tenkis hesabında terekenin aktif ve pasifi, denkleştirmeye tabi kazandırmalar ve saklı pay oranları birlikte ele alınır; bu nedenle banka kayıtları, tapu devirleri ve bağış belgeleri önemlidir.

Hak Düşürücü Süreler

TMK m.571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.

Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir; yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.576).

Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar

Miras uyuşmazlıklarında ilk adım mirasçılık durumunun, tereke kapsamının ve varsa ölüme bağlı tasarrufların netleştirilmesidir. Nüfus kayıtları, veraset ilamı, tapu kayıtları, banka yazıları, vasiyetname açılış tutanakları ve murisin sağlığındaki devir işlemleri birlikte incelenmelidir.

Tenkis, muris muvazaası, mirasın reddi, vasiyetnamenin iptali ve mirastan feragat gibi konularda süreler ve dava türleri birbirinden farklıdır. Öğrenme tarihi, mirasın açılması, vasiyetnamenin açılması ve ret beyanı gibi tarihlerin doğru saptanması hak kaybını önler.

Aile içi işlemler çoğu zaman yazılı belgeye dayanmadan yürüdüğü için banka dekontları, tapu bedelleri, murisin ekonomik ihtiyacı, tanık anlatımları ve fiili kullanım biçimi özel önem taşır. Delil hazırlığı ne kadar erken yapılırsa uyuşmazlığın hukuki çerçevesi o kadar sağlıklı kurulabilir.

İlgili Kanun Maddeleri

  • TMK m.505Tasarruf edilebilir kısım
  • TMK m.506Saklı paylı mirasçılar ve oranları
  • TMK m.560Tenkisin koşulları ve kapsamı
  • TMK m.565Tenkise tabi sağlararası kazandırmalar
  • TMK m.571Tenkis davasında hak düşürücü süreler
  • TMK m.576Yetkili mahkeme

Sonuç

Tenkis davasında saklı pay hesabı, tenkise tabi tasarrufların sırası ve hak düşürücü süreler birlikte değerlendirilir. Öğrenme tarihi ve tasarruf türü, dava açma süresi bakımından ayrıca belirlenmelidir.

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut bir mesele için profesyonel destek almak isterseniz danışmanlık talep edebilirsiniz.

Danışmanlık Talebi