Miras Hukuku
Mirasçılık belgesi, vasiyetname, tenkis ve muris muvazaası davaları ile miras paylaşımı süreçlerine ilişkin makaleler bu bölümde yer alacaktır.
Vasiyetname Türleri: Resmî, El Yazılı ve Sözlü Vasiyetname
TMK m.531-544 kapsamında vasiyetin şekilleri
Vasiyetname nasıl yazılır, hangi türleri vardır? Resmî, el yazılı ve sözlü vasiyetnamenin şekil şartları ve geçerlilik koşulları.
Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere malvarlığı hakkında yaptığı tek taraflı tasarruftur. Türk Medeni Kanunu vasiyetnamenin geçerli sayılabilmesi için sıkı şekil şartları öngörmüş; üç tür vasiyetname tanımlamıştır.
Resmî Vasiyetname
TMK m.532-537, resmî vasiyetnameyi düzenler. İki tanığın katılımıyla noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkili kılınmış başka bir görevli tarafından düzenlenir. Vasiyetçinin arzusu görevli tarafından yazılı hale getirilir; vasiyetçi okuyup imzalar, görevli tarihi yazıp imzalar.
Vasiyetçinin vasiyetnameyi okuyamadığı veya imzalayamadığı hallerde özel usul uygulanır (TMK m.535): Görevli, vasiyetnameyi tanıkların önünde vasiyetçiye okur ve vasiyetçi bunun arzusuna uygun olduğunu beyan eder; tanıklar bu beyanın huzurlarında yapıldığını ve vasiyetçinin tasarruf ehliyetine sahip olduğunu yazıp imzalar.
El Yazılı Vasiyetname
TMK m.538 uyarınca el yazılı vasiyetnamenin tamamı, baştan sona vasiyetçinin el yazısıyla yazılmalı; tarih (yıl, ay, gün) ve imza vasiyetçinin elinden çıkmalıdır. Bilgisayarla yazılmış, başkasının el yazısıyla yazılmış veya tarihsiz vasiyetnameler şekil eksikliği nedeniyle iptal edilir.
El yazılı vasiyetname saklanmak üzere notere, sulh hâkimine veya bir avukata bırakılabilir. Vasiyetçinin ölümünden sonra her ele geçiren, bunu derhal Sulh Hukuk Mahkemesi'ne teslim etmek zorundadır (TMK m.595).
Sözlü Vasiyetname
TMK m.539-541 sözlü vasiyetnameyi olağanüstü bir tasarruf şekli olarak düzenler. Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmî veya el yazılı vasiyetname yapma imkânı bulunmayan vasiyetçi, son arzularını iki tanığa anlatabilir ve onlara bu beyanı yazıp imzalayarak ya derhal sulh hâkimine ya da asliye hâkimine vermelerini görev olarak yükler.
Sözlü vasiyetname istisnai bir yoldur; vasiyetçi sonradan diğer şekillerden birini yapma fırsatı bulduğu andan başlayarak bir ay geçmesiyle hükümsüz olur (TMK m.541).
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
Miras uyuşmazlıklarında ilk adım mirasçılık durumunun, tereke kapsamının ve varsa ölüme bağlı tasarrufların netleştirilmesidir. Nüfus kayıtları, veraset ilamı, tapu kayıtları, banka yazıları, vasiyetname açılış tutanakları ve murisin sağlığındaki devir işlemleri birlikte incelenmelidir.
Tenkis, muris muvazaası, mirasın reddi, vasiyetnamenin iptali ve mirastan feragat gibi konularda süreler ve dava türleri birbirinden farklıdır. Öğrenme tarihi, mirasın açılması, vasiyetnamenin açılması ve ret beyanı gibi tarihlerin doğru saptanması hak kaybını önler.
Aile içi işlemler çoğu zaman yazılı belgeye dayanmadan yürüdüğü için banka dekontları, tapu bedelleri, murisin ekonomik ihtiyacı, tanık anlatımları ve fiili kullanım biçimi özel önem taşır. Delil hazırlığı ne kadar erken yapılırsa uyuşmazlığın hukuki çerçevesi o kadar sağlıklı kurulabilir.
İlgili Kanun Maddeleri
- TMK m.531Vasiyetin şekilleri (resmî, el yazılı, sözlü)
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 531- Vasiyet, resmî şekilde veya mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.532Resmî vasiyetname — düzenleme
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 532 - Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur, sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.535Resmî vasiyetnamede özel usul
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 535- Mirasbırakan vasiyetnameyi bizzat okuyamaz veya imzalayamazsa, memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur ve bunun üzerine mirasbırakan vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder. Bu durumda tanıklar, hem mirasbırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını ve onu tasarrufa ehil gördüklerini; hem vasiyetnamenin kendi önlerinde memur tarafından mirasbırakana okunduğunu ve onun vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan ettiğini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.538El yazılı vasiyetname
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 538- El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.539Sözlü vasiyetname — şartları
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 539- Mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa, sözlü vasiyet yoluna başvurabilir. Bunun için mirasbırakan, son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler. Resmî vasiyetname düzenlenmesinde okur yazar olma koşulu dışında, tanıklara ilişkin yasaklar, sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.595Vasiyetnamenin teslim yükümlülüğü
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 595- Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamesinin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesi zorunludur. Vasiyetnameyi düzenleyen veya muhafaza eden görevli ya da mirasbırakanın arzusu üzerine saklayan veya başka surette ele geçiren ya da ölenin eşyası arasında bulan kimse, ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmekle yükümlüdür; aksi takdirde bu yüzden doğacak zarardan sorumludur. Sulh hâkimi, teslim edilen vasiyetnameyi derhâl inceler, gerekli koruma önlemlerini alır; olanak varsa ilgilileri dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici olarak teslimine veya resmen yönetilmesine karar verir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
Madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Güncel ve resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.
Sonuç
Vasiyetnamenin türü, sonradan açılabilecek iptal davalarında şekil incelemesini etkiler. Resmî vasiyetname tanık ve görevli katılımı nedeniyle daha kontrollü bir yol sunar; el yazılı vasiyetnamede tarih, imza ve metnin tamamının el yazısıyla yazılması özellikle önemlidir.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut bir mesele için profesyonel destek almak isterseniz danışmanlık talep edebilirsiniz.
Danışmanlık Talebi