TMK m.510 cezai ıskat sebeplerini sayar: (i) mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemiş olması, (ii) mirasçının mirasbırakana veya mirasbırakanın aile üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemiş olması.

Bu sebepler sınırlı sayıdadır; başka sebeplere dayanılarak ıskat yapılamaz. Iskat, ölüme bağlı tasarrufla (vasiyetname veya miras sözleşmesi) yapılır ve sebebi açıkça belirtilmelidir (TMK m.512).

TMK m.513, mirasbırakanın altsoyundan birinin borç ödemekten aciz olması halinde, onun saklı payının yarısı için koruyucu (önleyici) ıskat yapabileceğini düzenler. Bu yarı, miras açıldığında borç ödemekten aciz olan altsoyun doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenir.

Koruyucu ıskat, cezai ıskattan farklı olarak mirasçının kusurlu davranışına değil, alacaklılara karşı mirasın korunması ihtiyacına dayanır. Aciz vesikası veya benzeri bir belgenin varlığı şarttır.

TMK m.512/3 önemli bir kuralı içerir: Iskat sebebinin varlığını ispat yükü, ıskattan yararlanan mirasçıya düşer. Iskat edilen mirasçı, ıskat sebebinin gerçek olmadığını ileri sürerek tasarrufun iptalini isteyebilir.

Iskat sebebinin ispatlanamaması veya tasarrufta sebebin gösterilmemesi halinde ıskat geçersiz sayılır; ıskat edilen kişi saklı payını alır. Tasarruf, saklı payı aşan kısımda geçerli kalır.

Miras uyuşmazlıklarında ilk adım mirasçılık durumunun, tereke kapsamının ve varsa ölüme bağlı tasarrufların netleştirilmesidir. Nüfus kayıtları, veraset ilamı, tapu kayıtları, banka yazıları, vasiyetname açılış tutanakları ve murisin sağlığındaki devir işlemleri birlikte incelenmelidir.

Tenkis, muris muvazaası, mirasın reddi, vasiyetnamenin iptali ve mirastan feragat gibi konularda süreler ve dava türleri birbirinden farklıdır. Öğrenme tarihi, mirasın açılması, vasiyetnamenin açılması ve ret beyanı gibi tarihlerin doğru saptanması hak kaybını önler.

Aile içi işlemler çoğu zaman yazılı belgeye dayanmadan yürüdüğü için banka dekontları, tapu bedelleri, murisin ekonomik ihtiyacı, tanık anlatımları ve fiili kullanım biçimi özel önem taşır. Delil hazırlığı ne kadar erken yapılırsa uyuşmazlığın hukuki çerçevesi o kadar sağlıklı kurulabilir.