Gerçek kişinin elinde basılı hisse senedi (ya da TTK m.486 uyarınca düzenlenmiş ilmühaber) varsa, bu hisselerin iktisap tarihinden itibaren iki yıl geçtikten sonra satılması halinde elde edilen değer artış kazancı GVK Mükerrer m.80/1 uyarınca gelir vergisinden istisnadır. İki yıldan kısa sürede yapılan satışlarda kazanç, vergi tarifesine göre vergilendirilir.

Hisse senedi veya ilmühaber bastırılmamış anonim şirket payları ise GVK Mükerrer m.80/4 kapsamında değil, ortaklık payı olarak değerlendirilir; bu nedenle iki yıl koşulu aranmaksızın satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki fark vergiye tabi tutulur. Bu durum, anonim şirketlerde hisse senedinin fiilen bastırılmasını vergisel olarak son derece avantajlı kılar.

Limited şirket payı, hisse senedine bağlanamayan bir ortaklık payıdır. Gerçek kişinin limited şirket payını satması halinde elde edilen kazanç, elde tutma süresine bakılmaksızın GVK Mükerrer m.80/4 hükmü uyarınca değer artış kazancı olarak vergilendirilir. İktisap bedeli, satışın yapıldığı ay hariç olmak üzere ÜFE artış oranı en az %10 ise endekslemeye tabi tutulur (GVK Mükerrer m.81).

KDV açısından, limited şirket pay devri 3065 sayılı KDV Kanunu m.17/4-g hükmü uyarınca KDV'den istisnadır. Anonim şirket hisse senedi devri de aynı maddeye göre istisna kapsamındadır.

Kurumlar vergisi mükelleflerinin aktiflerinde en az iki tam yıl süreyle bulunan iştirak hisseleri ile aynı süredeki taşınmazların satışından doğan kazançların yüzde 75'i, KVK m.5/1-e koşullarının sağlanması halinde kurumlar vergisinden istisnadır. (Taşınmaz satış kazancına ilişkin istisna 15 Temmuz 2023'ten itibaren kaldırılmış olmakla birlikte iştirak hissesi satış kazancı istisnası uygulanmaya devam etmektedir.)

İstisnadan yararlanmak için kazancın satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel bir fon hesabında tutulması ve sermayeye eklenme dışında bir amaçla kullanılmaması gerekir. Aksi halde istisna uygulaması bozulur ve cezalı tarhiyat doğar.

Şirketler hukuku işlemlerinde karar metni, toplantı çağrısı, gündem, hazır bulunanlar listesi, imza sirküleri, ticaret sicili başvuru evrakı ve şirket sözleşmesi bir bütün olarak incelenmelidir. Kurumsal işlemlerde çoğu uyuşmazlık, karar içeriğinden çok çağrı, nisap, temsil ve tescil aşamasındaki eksikliklerden doğar.

Pay devri, esas sözleşme değişikliği, birleşme, bölünme veya tasfiye gibi işlemler yalnızca şirket içi kararlarla tamamlanmaz; noter, ticaret sicili, vergi ve muhasebe boyutları da sürecin parçasıdır. Bu nedenle işlem takvimi hazırlanırken hukuki adımlar ile mali yükümlülükler birlikte planlanmalıdır.

Pay sahipleri veya yönetim kurulu üyeleri açısından muhalefet şerhi, bilgi alma hakkı, özel denetim talebi, ibra ve sorumluluk kayıtları ileride açılabilecek davalarda belirleyici delil niteliği taşıyabilir. Toplantı tutanaklarının açık ve denetlenebilir hazırlanması bu nedenle ayrıca önemlidir.