TTK m.553/1, kurucuların, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve tasfiye memurlarının kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal etmeleri halinde, hem şirkete hem pay sahiplerine hem de alacaklılara karşı verdikleri zarardan sorumlu olduğunu hükme bağlar. Sorumluluğun doğması için (i) hukuka veya esas sözleşmeye aykırı bir davranış, (ii) kusur, (iii) zarar ve (iv) illiyet bağı şartlarının bir arada bulunması gerekir.

İspat yükü kural olarak davacıdadır; davacı yönetim kurulu üyesinin kusurunu, fiilini, zararı ve aralarındaki nedensellik bağını ispatlamak zorundadır. Ne var ki TTK m.553/3, üyenin gözetim yükümlülüğüne aykırılık iddiasında ispat yükünü yer yer tersine çevirir niteliktedir.

TTK m.557, eski 'müteselsil sorumluluk' anlayışını terk ederek 'farklılaştırılmış teselsül' modelini benimsemiştir. Buna göre birden fazla üyenin aynı zarardan sorumlu tutulduğu hallerde her bir üye, kendi kusur derecesi ve durumun gerekleri çerçevesinde, kişisel olarak zarara hangi ölçüde katkı vermişse o ölçüde dış ilişkide alacaklıya karşı teselsülen sorumlu tutulur.

Bu model özellikle yetki devri yapılmış üyeler ile bağımsız üyeler bakımından koruma sağlar. Üye, kendi alanına girmeyen ve makul bir denetimle fark edemeyeceği bir karara katılmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir.

TTK m.560 uyarınca sorumluluk davası, davacının zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde zarara yol açan fiilden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Fiil aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil ediyorsa daha uzun zamanaşımı süresi uygulanır.

Cezai sorumluluk bakımından TTK m.562 vd. hükümlerinde defter tutma, finansal raporlama, sermayenin gerçeği yansıtmaması, gerçeğe aykırı belge düzenleme gibi fiiller için adli para cezaları ve hapis cezaları öngörülmüştür. Vergi Usul Kanunu (213 sayılı) m.359 kapsamındaki kaçakçılık fiilleri ise yönetim kurulu üyelerinin kişisel cezai sorumluluğuna yol açabilir.

Şirketler hukuku işlemlerinde karar metni, toplantı çağrısı, gündem, hazır bulunanlar listesi, imza sirküleri, ticaret sicili başvuru evrakı ve şirket sözleşmesi bir bütün olarak incelenmelidir. Kurumsal işlemlerde çoğu uyuşmazlık, karar içeriğinden çok çağrı, nisap, temsil ve tescil aşamasındaki eksikliklerden doğar.

Pay devri, esas sözleşme değişikliği, birleşme, bölünme veya tasfiye gibi işlemler yalnızca şirket içi kararlarla tamamlanmaz; noter, ticaret sicili, vergi ve muhasebe boyutları da sürecin parçasıdır. Bu nedenle işlem takvimi hazırlanırken hukuki adımlar ile mali yükümlülükler birlikte planlanmalıdır.

Pay sahipleri veya yönetim kurulu üyeleri açısından muhalefet şerhi, bilgi alma hakkı, özel denetim talebi, ibra ve sorumluluk kayıtları ileride açılabilecek davalarda belirleyici delil niteliği taşıyabilir. Toplantı tutanaklarının açık ve denetlenebilir hazırlanması bu nedenle ayrıca önemlidir.