Kentkuran Hukuk
KENTKURAN
HUKUK
Kategori IIIŞirketler

Şirketler Hukuku

Anonim ve limited şirketlerin kuruluşu, yönetimi, pay devri, birleşme ve bölünme işlemlerine ilişkin makaleler bu bölümde yer alacaktır. İçerikler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde kaleme alınacaktır.

10 makaleKanun maddesi referanslıTüm Kategoriler
Son EklenenAnonim Şirket Kuruluşu: Adımlar, Belgeler ve Esas Sözleşme (2026)25 Nisan 2026
08 Mart 2026

Şirket Birleşme, Bölünme ve Tür Değişikliği (TTK m.134-194)

Yapısal değişikliklerin hukuki çerçevesi

Şirketler nasıl birleşir, bölünür ve tür değiştirir? TTK kapsamında devralan-devrolan yapısı, bölünme türleri, kolaylaştırılmış birleşme ve süreç adımları.

Şirketlerin yapısal değişiklikleri olarak adlandırılan birleşme, bölünme ve tür değiştirme işlemleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 134-194. maddelerinde topluca düzenlenmiştir. Bu işlemler, şirketin tasfiye edilmeksizin ekonomik bütünlüğünü ve devamlılığını koruyarak yeni bir hukuki çatıya bürünmesini ya da başka bir yapıyla birleşmesini sağlar.

Birleşme

TTK m.136 uyarınca birleşme; bir şirketin başka bir şirket tarafından devralınması (devralma yoluyla) veya iki veya daha fazla şirketin yeni kurulan bir şirket çatısı altında birleşmesi (yeni kuruluş yoluyla) şeklinde gerçekleşir. Sürecin temel belgesi 'birleşme sözleşmesi' ve buna eşlik eden 'birleşme raporu'dur (TTK m.146-147).

TTK m.155 küçük ölçekli ve hâkim-bağlı şirket ilişkisi içindeki sermaye şirketlerinde 'kolaylaştırılmış birleşme' olanağı tanır; bu rejimde birleşme raporu, inceleme hakkı ve genel kurul onayı gibi adımlar kısmen veya tamamen kaldırılır. Birleşme, devralan şirketin merkezindeki ticaret siciline tescil ile geçerlilik kazanır (TTK m.153).

Bölünme

Bölünme, TTK m.159 vd. hükümlerinde 'tam bölünme' ve 'kısmi bölünme' olarak iki türe ayrılmıştır. Tam bölünmede şirketin malvarlığının tamamı bölünür ve şirket sona erer; kısmi bölünmede ise malvarlığının bir kısmı devredilir, ana şirket varlığını sürdürür.

Bölünme; mevcut bir şirkete devir veya yeni kurulacak şirkete devir biçimlerinden biri ile yapılabilir. Bölünme sözleşmesi veya planı ile bölünme raporu hazırlanır; pay sahiplerinin inceleme hakkına ilişkin belgeler kanunda öngörülen usule göre sunulur. Pay sahipleri, devralan şirketteki pay durumu ve denkleştirme akçesi konusunda korunmuştur (TTK m.169).

Tür Değişikliği

TTK m.180 uyarınca yeni türe dönüştürülen şirket, eski şirketin devamıdır; bu nedenle hak ve borçlar kendiliğinden devam eder. Limited şirketin anonim şirkete dönüşmesi en sık görülen örnektir; bu işlem mali, hukuki ve kurumsal birçok avantaj sunar.

Tür değişikliği için yönetim organı tarafından 'tür değiştirme planı' (TTK m.185), 'tür değiştirme raporu' (TTK m.186) ve dönüştürülen şirketin türüne uygun açılış bilançosu hazırlanır. Genel kurul kararı ve ticaret sicili tescili ile tür değişikliği tamamlanır. Küçük ölçekli şirketlerde tüm ortakların onayı ile rapor hazırlanmasından vazgeçilebilir (TTK m.186/3).

Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar

Şirketler hukuku işlemlerinde karar metni, toplantı çağrısı, gündem, hazır bulunanlar listesi, imza sirküleri, ticaret sicili başvuru evrakı ve şirket sözleşmesi bir bütün olarak incelenmelidir. Kurumsal işlemlerde çoğu uyuşmazlık, karar içeriğinden çok çağrı, nisap, temsil ve tescil aşamasındaki eksikliklerden doğar.

Pay devri, esas sözleşme değişikliği, birleşme, bölünme veya tasfiye gibi işlemler yalnızca şirket içi kararlarla tamamlanmaz; noter, ticaret sicili, vergi ve muhasebe boyutları da sürecin parçasıdır. Bu nedenle işlem takvimi hazırlanırken hukuki adımlar ile mali yükümlülükler birlikte planlanmalıdır.

Pay sahipleri veya yönetim kurulu üyeleri açısından muhalefet şerhi, bilgi alma hakkı, özel denetim talebi, ibra ve sorumluluk kayıtları ileride açılabilecek davalarda belirleyici delil niteliği taşıyabilir. Toplantı tutanaklarının açık ve denetlenebilir hazırlanması bu nedenle ayrıca önemlidir.

İlgili Kanun Maddeleri

  • TTK m.136Birleşme türleri
    + Tam metni göster
    MADDE 136- (1) Şirketler;
    a) Bir şirketin diğerini devralması, teknik terimle “devralma şeklinde birleşme” veya
    b) Yeni bir şirket içinde bir araya gelmeleri, teknik terimle “yeni kuruluş şeklinde birleşme”, 
    yoluyla birleşebilirler. 
    (2) 136 ilâ 158 inci maddelerin uygulamasında, kabul eden şirket “devralan”, katılan şirket “devrolunan” diye adlandırılır. 
    (3) Birleşme, devrolunan şirketin malvarlığı karşılığında, bir değişim oranına göre devralan şirketin paylarının, devrolunan şirketin ortaklarınca kendiliğinden iktisap edilmesiyle gerçekleşir. Birleşme sözleşmesi 141 inci maddenin ikinci fıkrası anlamında ayrılma akçesini de öngörebilir.
    (4) Birleşmeyle, devralan şirket devrolunan şirketin malvarlığını bir bütün hâlinde devralır. Birleşmeyle devrolunan şirket sona erer ve ticaret sicilinden silinir. 

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • TTK m.146Birleşme sözleşmesi
    + Tam metni göster
    MADDE 146- (1) Birleşme sözleşmesinin;
    a) Birleşmeye katılan şirketlerin ticaret unvanlarını, hukuki türlerini, merkezlerini; yeni kuruluş yolu ile birleşme hâlinde, yeni şirketin türünü, ticaret unvanını ve merkezini,
    b) Şirket paylarının değişim oranını, öngörülmüşse denkleştirme tutarını; devrolunan şirketin ortaklarının, devralan şirketteki paylarına ve haklarına ilişkin açıklamaları,
    c) Devralan şirketin, imtiyazlı ve oydan yoksun payların sahipleriyle intifa senedi sahiplerine tanıdığı hakları,
    d) Şirket paylarının değiştirilmesinin şeklini,
    e) Birleşmeyle iktisap edilen payların, devralan veya yeni kurulan şirketin bilanço kârına hak kazandığı tarihi ve bu isteme ilişkin bütün özellikleri,
    f) Gereğinde 141 inci madde uyarınca ayrılma akçesini,
    g) Devrolunan şirketin işlem ve eylemlerinin devralan şirketin hesabına yapılmış sayılacağı tarihi,
    h) Yönetim organlarına ve yönetici ortaklara tanınan özel yararları,
    i) Gereğinde sınırsız sorumlu ortakların isimlerini,
    içermesi zorunludur.

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • TTK m.155Kolaylaştırılmış birleşme
    + Tam metni göster
    MADDE 155- (1) a) Devralan sermaye şirketi devrolunan sermaye şirketinin oy hakkı veren bütün paylarına veya
    b) Bir şirket ya da bir gerçek kişi veya kanun yahut sözleşme dolayısıyla bağlı bulunan kişi grupları, birleşmeye katılan sermaye şirketlerinin oy hakkı veren tüm paylarına,
    sahiplerse sermaye şirketleri kolaylaştırılmış düzene göre birleşebilirler.
    (2) Devralan sermaye şirketi, devrolunan sermaye şirketinin tüm paylarına değil de oy hakkı veren paylarının en az yüzde doksanına sahipse, azınlıkta kalan pay sahipleri için;
    a) Devralan şirkette bu payların denk karşılığı olan paylar verilmesi şirket payları yanında, 141 inci maddeye göre, şirket paylarının gerçek değerinin tam dengi olan nakdî bir karşılık verilmesinin önerilmiş olması ve
    b) Birleşme dolayısıyla ek ödeme borcunun veya herhangi bir kişisel edim yükümlülüğünün yahut kişisel sorumluluğun doğmaması,
    hâlinde birleşme kolaylaştırılmış usulde gerçekleşebilir. 

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • TTK m.159Bölünme türleri
    + Tam metni göster
    MADDE 159- (1) Bir şirket tam veya kısmi bölünebilir.
    a) Tam bölünmede, şirketin tüm malvarlığı bölümlere ayrılır ve diğer şirketlere devrolunur. Bölünen şirketin ortakları, devralan şirketlerin paylarını ve haklarını iktisap ederler. Tam bölünüp devrolunan şirket sona erer ve unvanı ticaret sicilinden silinir.
    b) Kısmi bölünmede, bir şirketin malvarlığının bir veya birden fazla bölümü diğer şirketlere devrolunur. Bölünen şirketin ortakları, devralan şirketlerin paylarını ve haklarını iktisap ederler veya bölünen şirket, devredilen malvarlığı bölümlerinin karşılığında devralan şirketlerdeki payları ve hakları elde ederek yavru şirketini oluşturur.

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • TTK m.180Tür değiştirmenin etkisi
    + Tam metni göster
    MADDE 180- (1) Bir şirket hukuki şeklini değiştirebilir. Yeni türe dönüştürülen şirket eskisinin devamıdır.

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • TTK m.185Tür değiştirme planı
    + Tam metni göster
    MADDE 185- (1) Yönetim organı bir tür değiştirme planı düzenler. Plan yazılı şekle ve 189 uncu madde uyarınca genel kurulun onayına tabidir. Tür değiştirme planı;
    a) Şirketin tür değiştirmeden önceki ve sonraki ticaret unvanını, merkezini ve yeni türe ilişkin ibareyi,
    b) Yeni türün şirket sözleşmesini,
    c) Ortakların tür değiştirmeden sonra sahip olacakları payların sayısını, cinsini ve tutarını veya tür değiştirmeden sonra ortakların paylarına ilişkin açıklamaları,
    içerir. 

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

  • TTK m.186Tür değiştirme raporu
    + Tam metni göster
    MADDE 186- (1) Yönetim organı tür değiştirme hakkında yazılı bir rapor hazırlar.
    (2) Raporda;
    a) Tür değiştirmenin amacı ve sonuçları,
    b) Yeni türe ilişkin kuruluş hükümlerinin yerine getirilmiş bulunduğu,
    c) Yeni şirket sözleşmesi,
    d) Tür değiştirmeden sonra ortakların sahip olacakları paylara dair değişim oranı,
    e) Varsa ortaklar ile ilgili olarak tür değiştirmeden kaynaklanan ek ödeme ile diğer kişisel edim yükümlülükleri ve kişisel sorumluluklar,
    f) Ortaklar için yeni tür dolayısıyla doğan yükümlülükler
    hukuki ve ekonomik yönden açıklanır ve gerekçeleri gösterilir.
    (3) Tüm ortakların onaylaması hâlinde küçük ve orta ölçekli şirketler tür değiştirme raporunun düzenlenmesinden vazgeçebilirler.
    
    6. Tür değiştirme planının ve tür değiştirme raporunun denetlenmesi

    Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12

Madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Güncel ve resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.

Sonuç

Birleşme, bölünme ve tür değişikliği, hem ticari hem vergisel yönden çok katmanlı işlemlerdir. Sürecin başında atanacak bir avukat-mali müşavir ekibi, vergi avantajlarının korunması ve alacaklı haklarının ihlal edilmemesi açısından belirleyici rol oynar.

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut bir mesele için profesyonel destek almak isterseniz danışmanlık talep edebilirsiniz.

Danışmanlık Talebi