Boşanma Hukuku
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, mal rejimi tasfiyesi, nafaka, velayet ve tazminat uyuşmazlıklarına ilişkin makaleler bu bölümde yer alacaktır. Türk Medeni Kanunu'nun aile hukukuna ilişkin hükümleri esas alınmaktadır.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Tasfiye: Katılma Alacağı ve Değer Artış Payı
TMK m.218-241 kapsamında yasal mal rejiminin sona ermesi
Edinilmiş mallara katılma rejimi nasıl tasfiye edilir? Katılma alacağı ve değer artış payı nasıl hesaplanır? 2002 sonrası evliliklerde mal rejimi.
1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, eşler aksini kararlaştırmadıkça uygulanan yasal mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimini benimsemiştir (TMK m.202). Boşanma halinde mal grupları kural olarak mal rejiminin sona erdiği tarihe göre belirlenir; malların sürüm değerleri ise tasfiye zamanındaki değerler dikkate alınarak hesaplanır.
Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal Ayrımı
TMK m.219 uyarınca edinilmiş mal, eşin evlilik birliği içinde karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Çalışma karşılığı kazançlar, sosyal güvenlik kurumlarının ödemeleri, kişisel mallarının geliri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler edinilmiş mal sayılır.
TMK m.220'de düzenlenen kişisel mallar ise eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar, evlilikten önce sahip olduğu mallar, miras yoluyla veya karşılıksız kazanma yoluyla edindiği mallar ile manevi tazminat alacaklarıdır. Tasfiyeye yalnızca edinilmiş mallar katılır.
Katılma Alacağının Hesaplanması
Tasfiyede her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden o mal grubuna ilişkin borçlar düşülür ve artık değer bulunur (TMK m.231). Her eş, diğerinin artık değerinin yarısı oranında katılma alacağına sahiptir (TMK m.236/1).
Katılma alacağı, kural olarak para alacağıdır; ayni hak doğurmaz. Eşler, sözleşmeyle başka bir oran kararlaştırabilir; ancak zina veya hayata kast nedeniyle boşanma halinde hâkim kusurlu eşin pay oranını hakkaniyete göre azaltabilir veya kaldırabilir (TMK m.236/2).
Değer Artış Payı
TMK m.227, eşlerden birinin diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunması halinde, tasfiye sırasında bu malda meydana gelen değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olduğunu düzenler. Malın değer kaybetmesi halinde kural olarak katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.
Değer artış payı alacağı, malın tasfiye anındaki değerine göre hesaplanır. Eşler arasında yapılan yazılı bir anlaşmayla farklı bir oran kararlaştırılması mümkündür.
Katkının banka kaydı, kredi ödeme dekontu, fatura, tapu işlem belgesi veya tanık anlatımıyla somutlaştırılması gerekir; yalnızca aile içi dayanışma iddiası her olayda alacak doğurmaz.
Görevli Mahkeme ve Süre
Mal rejiminin tasfiyesi davaları Aile Mahkemesi'nde görülür. Boşanma davası ile birlikte açılması mümkün olduğu gibi, boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava olarak da açılabilir. Katılma alacağı bakımından uygulamada on yıllık zamanaşımı kabul edilmekle birlikte, başlangıç tarihi ve talebin niteliği somut olaya göre ayrıca değerlendirilmelidir (TMK m.5 + TBK m.146 atfı).
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
Aile hukuku dosyalarında hukuki değerlendirme, tarafların kusur durumu, çocukların üstün yararı, ekonomik koşullar ve delillerin hukuka uygunluğu birlikte gözetilerek yapılır. Mesaj kayıtları, tanık beyanları, banka hareketleri, sağlık raporları ve kolluk başvuruları ancak usulüne uygun biçimde sunulduğunda etkili olur.
Boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimi talepleri birbirinden bağımsız sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde hangi talebin hangi vakıaya ve hangi delile dayandığı açık biçimde kurulmalıdır.
Çocuklara ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme, tarafların beyanından çok çocuğun fiziksel, duygusal, eğitimsel ve sosyal ihtiyaçlarını esas alır. Sosyal inceleme raporları, okul düzeni, sağlık durumu ve ebeveynlerin iletişim biçimi kararın değerlendirilmesinde önemli rol oynar.
İlgili Kanun Maddeleri
- TMK m.202Yasal mal rejimi: Edinilmiş mallara katılma
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 202- Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.219Edinilmiş malların kapsamı
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 219- Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır: 1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler, 2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler, 3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, 4. Kişisel mallarının gelirleri, 5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.220Kişisel mallar
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 220- Aşağıda sayılanlar, kanun gereğince kişisel maldır: 1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya, 2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri, 3. Manevî tazminat alacakları, 4. Kişisel mallar yerine geçen değerler.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.227Değer artış payı
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 227 - Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur ve bu alacak o malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır; bir değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. Böyle bir malın daha önce elden çıkarılmış olması hâlinde hâkim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler. Eşler, yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilecekleri gibi, pay oranını da değiştirebilirler.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.231Artık değerin belirlenmesi
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 231- Artık değer, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır. Değer eksilmesi göz önüne alınmaz.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.236Katılma alacağı
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 236- Her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olurlar. Alacaklar takas edilir. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.239Katılma alacağının ödenmesi
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 239- Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir. Aynî ödemede malların sürüm değeri esas alınır; bir mesleğin icrasına ayrılmış birimler ile işletmelerin ekonomik bütünlüğü gözetilir. Katılma alacağının ve değer artış payının derhâl ödenmesi kendisi için ciddî güçlükler doğuracaksa, borçlu eş ödemelerinin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir. Aksine anlaşma yoksa, tasfiyenin sona ermesinden başlayarak katılma alacağına ve değer artış payına faiz yürütülür; durum ve koşullar gerektiriyorsa ayrıca borçludan güvence istenebilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
Madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Güncel ve resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.
Sonuç
Mal rejimi tasfiyesi, mal gruplarının ayrılması, değerleme tarihi ve katkı iddiaları nedeniyle teknik bir süreçtir. Banka kayıtları, tapu hareketleri, kredi ödeme belgeleri ve şirket pay defterleri gibi deliller alacak hesabında önem taşır.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut bir mesele için profesyonel destek almak isterseniz danışmanlık talep edebilirsiniz.
Danışmanlık Talebi