Kentkuran Hukuk
KENTKURAN
HUKUK
Kategori VBoşanma

Boşanma Hukuku

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, mal rejimi tasfiyesi, nafaka, velayet ve tazminat uyuşmazlıklarına ilişkin makaleler bu bölümde yer alacaktır. Türk Medeni Kanunu'nun aile hukukuna ilişkin hükümleri esas alınmaktadır.

10 makaleKanun maddesi referanslıTüm Kategoriler
Son EklenenAnlaşmalı Boşanma: Şartlar, Süreç ve Protokolün Hazırlanması25 Nisan 2026 · 5 dk
28 Mart 2026

Velayet Davası: Çocuğun Üstün Yararı İlkesi ve Velayetin Belirlenmesi

TMK m.182 ve m.336-351 kapsamında velayet düzenlemesi

Velayet kime verilir, çocuğun üstün yararı ilkesi nasıl uygulanır? Velayetin değiştirilmesi davası ve idrak çağındaki çocuğun görüşü.

Boşanma halinde ortak çocuğun velayeti, hâkim tarafından çocuğun üstün yararı gözetilerek eşlerden birine verilir. Türk Medeni Kanunu m.182, hâkimin velayetin kullanılmasına ve kişisel ilişkiye ilişkin kararı vermeden önce ana ve babayı ve gerektiğinde çocuğu dinleyeceğini hükme bağlar.

Çocuğun Üstün Yararı İlkesi

Çocuğun üstün yararı ilkesi, hem TMK hem de Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 3. maddesinde temel ilke olarak benimsenmiştir. Velayet kararında çocuğun fiziksel, ruhsal, eğitsel ve sosyal gelişim ihtiyaçlarının hangi ebeveyn tarafından daha iyi karşılanabileceği değerlendirilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre çocuğun yaşının küçük olması, anne bakım ve şefkatine olan ihtiyaç gibi etkenler genellikle anne lehine ağırlık kazansa da, somut olayın koşulları aksini gerektiriyorsa velayet babaya da verilebilir. Annenin uygunsuz yaşam tarzı, çocuğa karşı ilgisizliği veya psikolojik elverişsizlik bu kararı etkiler.

İdrak Çağındaki Çocuğun Görüşü

Yargıtay uygulamasında çocuğun yaşı ve olgunluk düzeyi birlikte değerlendirilir; idrak çağında olduğu kabul edilen çocuk uygun ortamda dinlenir. Çocuğun beyanı tek başına bağlayıcı olmasa da hâkimin takdirinde önemli bir veri oluşturur. Gerekli görüldüğünde pedagog, psikolog veya sosyal hizmet uzmanı raporu alınabilir.

Velayetin Değiştirilmesi

TMK m.183 uyarınca ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması halinde hâkim, re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. Velayet kendisine bırakılan ebeveynin çocuğa yönelik şiddeti, ihmali veya çocuğun ruhsal-fiziksel gelişimini olumsuz etkileyen tutumu da değişiklik sebebidir.

Velayetin değiştirilmesi davası Aile Mahkemesi'nde açılır ve süreye bağlı değildir; yeni şartlar ortaya çıktıkça her zaman açılabilir.

Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar

Aile hukuku dosyalarında hukuki değerlendirme, tarafların kusur durumu, çocukların üstün yararı, ekonomik koşullar ve delillerin hukuka uygunluğu birlikte gözetilerek yapılır. Mesaj kayıtları, tanık beyanları, banka hareketleri, sağlık raporları ve kolluk başvuruları ancak usulüne uygun biçimde sunulduğunda etkili olur.

Boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimi talepleri birbirinden bağımsız sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde hangi talebin hangi vakıaya ve hangi delile dayandığı açık biçimde kurulmalıdır.

Çocuklara ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme, tarafların beyanından çok çocuğun fiziksel, duygusal, eğitimsel ve sosyal ihtiyaçlarını esas alır. Sosyal inceleme raporları, okul düzeni, sağlık durumu ve ebeveynlerin iletişim biçimi kararın değerlendirilmesinde önemli rol oynar.

İlgili Kanun Maddeleri

  • TMK m.182Boşanmada velayet ve kişisel ilişki
  • TMK m.183Velayetin değiştirilmesi
  • TMK m.336Velayetin ana ve babaya ait olması
  • TMK m.339Velayetin kapsamı
  • TMK m.346Çocuğun korunması için alınacak önlemler
  • BM Çocuk Hakları Sözleşmesi m.3Çocuğun yüksek yararı

Sonuç

Velayet uyuşmazlıklarında temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Tarafların bakım koşulları, çocuğun okul ve sağlık durumu, sosyal inceleme raporları ve çocuğa yönelik tutumlar birlikte değerlendirilir.

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut bir mesele için profesyonel destek almak isterseniz danışmanlık talep edebilirsiniz.

Danışmanlık Talebi