Boşanma Hukuku
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, mal rejimi tasfiyesi, nafaka, velayet ve tazminat uyuşmazlıklarına ilişkin makaleler bu bölümde yer alacaktır. Türk Medeni Kanunu'nun aile hukukuna ilişkin hükümleri esas alınmaktadır.
Yoksulluk Nafakası: Şartlar, Miktar ve Kaldırılma Halleri
TMK m.175 kapsamında boşanma sonrası eşler arası nafaka
Yoksulluk nafakası şartları nelerdir, kaç yıl ödenir, hangi hallerde kalkar? Süresiz nafaka uygulaması ve kusur değerlendirmesi.
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eş için kanunla tanınmış bir korumadır. TMK m.175, kusuru daha ağır olmamak şartıyla yoksulluğa düşecek eşin, diğer eşten mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebileceğini düzenler.
Yasal Şartlar
Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için (i) boşanma kararı verilmiş olmalı, (ii) talep eden eş boşanma yüzünden yoksulluğa düşmeli, (iii) talep eden eşin kusuru diğerinden daha ağır olmamalıdır. Eşit kusur halinde nafaka istenebilir; ancak ağır kusurlu eş yoksulluk nafakası talep edemez.
Yoksulluk kavramı, Yargıtay içtihatlarında 'asgari ölçüde geçinme imkânından yoksunluk' olarak yorumlanır. Asgari ücret düzeyinde gelir elde eden eşin yoksulluğa düşmüş sayılıp sayılamayacağı, tartışmalı bir konu olmakla birlikte içtihatlar ücretin yetersizliğini somut olarak değerlendirmektedir.
Süresizlik Esası ve Süreye Tabi Olma
TMK m.175 yoksulluk nafakasının 'süresiz' olarak istenebileceğini açıkça belirtir. Bu, nafakanın hayat boyu ödeneceği anlamına gelmez; mahkeme şartların değişmesi halinde nafakayı kaldırabilir veya azaltabilir. Uygulamada nafakanın süresizliği, alacaklının yoksulluğunun devam etmesi koşuluna bağlı olarak yaşam boyu sürebilir.
Tartışmalı 'süresiz nafaka' uygulaması son yıllarda kanunlaştırma çalışmalarına konu olmuştur. Mevcut hukuki çerçevede ise hâkim, tarafların ekonomik durumlarını ve evliliğin süresini dikkate alarak hakkaniyet ölçüsünde miktar belirler.
Nafakanın Kaldırılması
TMK m.176/3 ve devamı uyarınca yoksulluk nafakası alacaklının evlenmesi halinde kendiliğinden sona erer. Alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır.
Nafaka borçlusunun maddi durumunda meydana gelen değişiklikler de nafakanın azaltılması veya artırılması davasına konu olabilir (TMK m.176/4). Bu davalar Aile Mahkemesi'nde görülür; yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir.
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
Aile hukuku dosyalarında hukuki değerlendirme, tarafların kusur durumu, çocukların üstün yararı, ekonomik koşullar ve delillerin hukuka uygunluğu birlikte gözetilerek yapılır. Mesaj kayıtları, tanık beyanları, banka hareketleri, sağlık raporları ve kolluk başvuruları ancak usulüne uygun biçimde sunulduğunda etkili olur.
Boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimi talepleri birbirinden bağımsız sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde hangi talebin hangi vakıaya ve hangi delile dayandığı açık biçimde kurulmalıdır.
Çocuklara ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme, tarafların beyanından çok çocuğun fiziksel, duygusal, eğitimsel ve sosyal ihtiyaçlarını esas alır. Sosyal inceleme raporları, okul düzeni, sağlık durumu ve ebeveynlerin iletişim biçimi kararın değerlendirilmesinde önemli rol oynar.
İlgili Kanun Maddeleri
- TMK m.175Yoksulluk nafakası
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 175- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.176Tazminat ve nafakanın ödenme biçimi, kaldırılması
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 176- Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir. Manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez. İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır. Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir. Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.178Boşanmadan sonra dava açma süresi (1 yıl zamanaşımı)
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 178- Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.197Birlikte yaşamaya ara verilmesinde tedbir nafakası
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 197 - Eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir. Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine birinin diğerine yapacağı parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve eşlerin mallarının yönetimine ilişkin önlemleri alır. Eşlerden biri, haklı bir sebep olmaksızın diğerinin birlikte yaşamaktan kaçınması veya ortak hayatın başka bir sebeple olanaksız hâle gelmesi üzerine de yukarıdaki istemlerde bulunabilir. Eşlerin ergin olmayan çocukları varsa hâkim, ana ve baba ile çocuklar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlere göre gereken önlemleri alır.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- 4787 sayılı Kanun m.4Aile Mahkemesi'nin görevi
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 4- Aile mahkemeleri, aşağıdaki dava ve işleri görürler: 1. 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı ile 3.12.2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan dava ve işler, 2. 20.5.1982 tarihli ve 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi, 3. Kanunlarla verilen diğer görevler.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
Madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Güncel ve resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.
Sonuç
Yoksulluk nafakası, boşanma sonrası ekonomik korumanın temel aracıdır. Kusur dağılımı, evliliğin süresi ve tarafların gerçek mali durumu somut delillerle ortaya konmadığı sürece talep edilen miktarın elde edilmesi güçtür.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut bir mesele için profesyonel destek almak isterseniz danışmanlık talep edebilirsiniz.
Danışmanlık Talebi