Boşanma Hukuku
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, mal rejimi tasfiyesi, nafaka, velayet ve tazminat uyuşmazlıklarına ilişkin makaleler bu bölümde yer alacaktır. Türk Medeni Kanunu'nun aile hukukuna ilişkin hükümleri esas alınmaktadır.
İştirak Nafakası ve Çocuk Giderleri: Hesaplama ve Artırım
TMK m.182/2 ve m.327-328 kapsamında çocuk için ödenen nafaka
İştirak nafakası nedir, nasıl hesaplanır, hangi yaşa kadar ödenir? Eğitim giderleri, sağlık masrafları ve nafaka artırım davası.
İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılma yükümlülüğüdür. Türk Medeni Kanunu m.182/2, hâkimin velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararlarını esas alacağını belirtir.
Hukuki Dayanak ve Niteliği
İştirak nafakası, çocuk için ödenir ve çocuğun hakkıdır; velayet sahibi eşin değil. TMK m.327, çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin ana ve baba tarafından karşılanacağını, m.328 ise nafakanın çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşullarına uygun olacağını düzenler.
İştirak nafakası, talep edilmemiş olsa dahi hâkim tarafından re'sen takdir edilir. Bu, çocuğun korunması ilkesinin doğal sonucudur.
Miktarın Belirlenmesi
Nafaka miktarı belirlenirken çocuğun yaşı, eğitim seviyesi, sağlık durumu, alıştığı yaşam standardı; nafaka borçlusunun gelir durumu, malvarlığı ve diğer çocuklarına yönelik yükümlülükleri dikkate alınır. Geliri sınırlı olan borçlu bakımından da çocuğun giderlerine uygun bir katkı belirlenebilir.
Eğitim, özel kurs, sağlık harcamaları gibi olağan dışı giderler için ek talepte bulunulması mümkündür. Çocuk ergin olduktan sonra eğitimi devam ediyorsa iştirak nafakası kendiliğinden sürmez; koşulları varsa yardım nafakası ayrıca talep edilir (TMK m.328/2 ve m.364).
Sürenin Sona Ermesi ve Artırım Davası
İştirak nafakası, kural olarak çocuğun ergin olduğu (18 yaşını doldurduğu) tarihte sona erer. Ancak çocuk eğitimine devam ediyorsa, eğitim hayatı boyunca nafakanın devam etmesi 'yardım nafakası' adı altında talep edilebilir (TMK m.328/2 ve m.364).
Nafaka miktarının değişen ekonomik koşullara uyarlanması için artırım davası açılabilir. Artırımda önceki karar tarihi, çocuğun artan ihtiyaçları, tarafların gelir değişikliği ve enflasyon göstergeleri birlikte değerlendirilir.
Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
Aile hukuku dosyalarında hukuki değerlendirme, tarafların kusur durumu, çocukların üstün yararı, ekonomik koşullar ve delillerin hukuka uygunluğu birlikte gözetilerek yapılır. Mesaj kayıtları, tanık beyanları, banka hareketleri, sağlık raporları ve kolluk başvuruları ancak usulüne uygun biçimde sunulduğunda etkili olur.
Boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimi talepleri birbirinden bağımsız sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde hangi talebin hangi vakıaya ve hangi delile dayandığı açık biçimde kurulmalıdır.
Çocuklara ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme, tarafların beyanından çok çocuğun fiziksel, duygusal, eğitimsel ve sosyal ihtiyaçlarını esas alır. Sosyal inceleme raporları, okul düzeni, sağlık durumu ve ebeveynlerin iletişim biçimi kararın değerlendirilmesinde önemli rol oynar.
İlgili Kanun Maddeleri
- TMK m.182Boşanmada velayet, kişisel ilişki ve nafaka
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 182 - Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler. (Ek ikinci fıkra:24/11/2021-7343/37 md.) Mahkeme, kararında kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder. Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.327Çocuğun bakım ve eğitim giderleri
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 327- Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır. Ana ve baba, yoksul oldukları veya çocuğun özel durumu olağanüstü harcamalar yapılmasını gerektirdiği takdirde ya da olağan dışı herhangi bir sebebin varlığı hâlinde, hâkimin izniyle çocuğun mallarından onun bakım ve eğitimine yetecek belli bir miktar sarfedebilirler.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.328Nafaka süresi ve eğitim devamı hali
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 328- Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.330Nafakanın belirlenmesi
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 330- Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur. Nafaka her ay peşin olarak ödenir. Hâkim istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- TMK m.364Yardım nafakası
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 364- Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Eş ile ana ve babanın bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
- İİK m.344Nafaka borcunu ödememe — tazyik hapsi
+ Tam metni gösterTam metni gizle
Madde 344 – (Değişik: 31/5/2005-5358/15 md.) Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir. Borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · son inceleme: 2026-05-12
Madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Güncel ve resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.
Sonuç
İştirak nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma yükümlülüğünün sonucudur. Miktarın belirlenmesinde çocuğun somut ihtiyaçları ve tarafların ödeme gücü birlikte dikkate alınmalıdır.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut bir mesele için profesyonel destek almak isterseniz danışmanlık talep edebilirsiniz.
Danışmanlık Talebi