TMK m.166/3 üç temel şart arar: (i) evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, (ii) eşlerin birlikte mahkemeye başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi, (iii) hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi. Bu şartlardan biri eksikse anlaşmalı boşanmaya hükmedilemez; dava çekişmeli olarak görülmek üzere usul değiştirilir.

Hâkim, tarafların hazırladığı protokolü uygun bulmazsa değişiklik yapabilir. Tarafların bu değişikliğe rıza göstermemeleri halinde anlaşma bozulur ve dava çekişmeliye döner.

Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka (yoksulluk ve iştirak nafakası), maddi ve manevi tazminat, mal rejiminin tasfiyesi, ortak çocukların velayeti ve velayet kendisine bırakılmayan tarafın kişisel ilişki günleri açıkça düzenlenmelidir. Eksik bırakılan kalem, sonradan yeniden dava konusu olabilir.

Çocukların velayetine ilişkin düzenlemeler, hâkimin denetimine en açık alandır. TMK m.182 uyarınca hâkim, çocuğun üstün yararına aykırı bulduğu velayet veya kişisel ilişki düzenlemesini onaylamak zorunda değildir.

Protokolde ödeme tarihleri, banka hesabı, kişisel ilişki saatleri, okul tatilleri ve ortak giderlerin nasıl paylaşılacağı gibi uygulanabilir ayrıntılar açık yazılmalıdır.

Dava Aile Mahkemesi'nde açılır; Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi Aile Mahkemesi sıfatıyla görev yapar (4787 sayılı Kanun m.4). Tek celsede karar verilebilir; ancak duruşma günü, mahkeme iş yükü ve protokolde eksiklik bulunup bulunmaması süreyi etkiler.

Karar, tebliğden sonra iki haftalık istinaf süresinin geçmesiyle veya tarafların istinaf hakkından açıkça feragatiyle kesinleşir. Kesinleşmeden nüfus kütüğüne işlenmez.

Aile hukuku dosyalarında hukuki değerlendirme, tarafların kusur durumu, çocukların üstün yararı, ekonomik koşullar ve delillerin hukuka uygunluğu birlikte gözetilerek yapılır. Mesaj kayıtları, tanık beyanları, banka hareketleri, sağlık raporları ve kolluk başvuruları ancak usulüne uygun biçimde sunulduğunda etkili olur.

Boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimi talepleri birbirinden bağımsız sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde hangi talebin hangi vakıaya ve hangi delile dayandığı açık biçimde kurulmalıdır.

Çocuklara ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme, tarafların beyanından çok çocuğun fiziksel, duygusal, eğitimsel ve sosyal ihtiyaçlarını esas alır. Sosyal inceleme raporları, okul düzeni, sağlık durumu ve ebeveynlerin iletişim biçimi kararın değerlendirilmesinde önemli rol oynar.