TMK m.161 zinayı, m.162 hayata kast - pek kötü veya onur kırıcı davranışı, m.163 suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürmeyi, m.164 terki, m.165 ise akıl hastalığını özel boşanma sebebi olarak düzenler. Özel sebeplerin ispatı halinde hâkim kusurun ağırlığını ayrıca tartmaz; sebebin gerçekleşmesi yeterlidir.

Zina ve hayata kast sebeplerine dayanan boşanma davası, davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her halde fiilin işlenmesinden başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır (TMK m.161/2 ve m.162/2). Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; süre geçtikten sonra dava açılamaz.

TMK m.164, eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk etmesi halinde, bu durumun en az altı ay sürmüş olması ve hâkim veya noter tarafından yapılan ihtara rağmen iki ay içinde ortak konuta dönülmemesi şartıyla boşanma davası açılabileceğini düzenler.

İhtarın hâkim ya da noter tarafından, terk eden eşin son bilinen adresine yapılması zorunludur. İhtarda dönüş için iki aylık süre tanınmalı; dönmemenin sonucunun boşanma davası olduğu açıkça belirtilmelidir.

TMK m.166/1 uyarınca evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmış ise eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Davacının kusuru daha ağır ise, davalı eşin açılan davaya itiraz hakkı vardır (TMK m.166/2).

Bu sebebe dayanan davalarda hâkim, tarafların kusur durumunu, evlilik birliğinin gerçekten çekilmez hâle gelip gelmediğini ve barışmanın mümkün olup olmadığını araştırır. Kusur tespiti, tazminat ve nafaka taleplerinin değerlendirilmesinde belirleyici rol oynar.

Aile hukuku dosyalarında hukuki değerlendirme, tarafların kusur durumu, çocukların üstün yararı, ekonomik koşullar ve delillerin hukuka uygunluğu birlikte gözetilerek yapılır. Mesaj kayıtları, tanık beyanları, banka hareketleri, sağlık raporları ve kolluk başvuruları ancak usulüne uygun biçimde sunulduğunda etkili olur.

Boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimi talepleri birbirinden bağımsız sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde hangi talebin hangi vakıaya ve hangi delile dayandığı açık biçimde kurulmalıdır.

Çocuklara ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme, tarafların beyanından çok çocuğun fiziksel, duygusal, eğitimsel ve sosyal ihtiyaçlarını esas alır. Sosyal inceleme raporları, okul düzeni, sağlık durumu ve ebeveynlerin iletişim biçimi kararın değerlendirilmesinde önemli rol oynar.